شیر دروازهای (Gate Valve)
شیر دروازهای با استفاده از یک دیسک مستطیلی یا گوهای شکل که بهصورت عمودی بالا و پایین میرود، جریان سیال را قطع یا باز میکند . این نوع شیر مناسب برای قطع جریان بهصورت کامل است اما برای تنظیم دبی (throttling) مناسب نیست؛ چرا که در حالت نیمه باز ممکن است لرزش یا سایش ایجاد شود .
- مزایا:
• افت فشار بسیار کم هنگام کاملاً باز بودن، به دلیل مسیر مستقیم عبور سیال
• توانایی تحمل فشارها و اندازههای بزرگ (معمولاً بالای ۲ اینچ)
• مناسب برای سیالات سنگین یا حاوی ذرات معلق مثل فاضلاب یا روغن غلیظ
- معایب:
• باز و بسته شدن کند، نیاز به چندین دور چرخش دارد (Multi-turn)
• فضای نصب نسبتا زیاد و معمولاً بزرگتر از شیرهای دیگر .
• عملکرد نامناسب در حالت نیمه باز بهدلیل ناپایدار بودن جریان
- شیر توپی یا کروی (Ball Valve)
در این نوع شیر، یک توپ سوراخدار (Ball) داخل بدنه قرار دارد که با چرخش ۹۰ درجه مسیر عبور سیال را باز یا بسته میکند. در حالت باز، سوراخ توپ بهموازات جریان قرار میگیرد و عبور سیال بدون مانع صورت میگیرد؛ در حالت بسته، توپ خلاف جهت جریان قرار میگیرد -
- مزایا:
• عملکرد بسیار سریع: تنها نیاز به چرخش ۹۰ درجه برای باز یا بسته شدن اصلی دارد -.
• آببندی فوقالعاده و قابلیت تحمل تعداد سیکل بالا بدون نشت -.
• حجم کم و فضای نصب کمتر نسبت به شیر دروازهای -.
- معایب:
• افت فشار بیشتر نسبت به شیر دروازهای، بهویژه اگر نیمه باز باشد-
• برای سیالات بسیار داغ یا حاوی مواد جامد معلق دشواری عملکرد دارد و سایش قطعات باعث کاهش عمر میشود -
• باز بسته سریع ممکن است باعث ایجاد شوک هیدرولیکی (Water Hammer) شود -